چرا کارآفرینان زن در بحران آسیبپذیرترند؟ ۷ مطالبه جایزه آزاده
سومین دوره جایزه نوآوری آزاده با تمرکز بر تابآوری کسبوکارها و با طرح هفت مطالبه برای توسعه کارآفرینی زنان به پایان رسید. تسهیل دسترسی زنان کارآفرین به سرمایه، زیرساختهای دیجیتال و بازار، کاهش موانع مقرراتی و گسترش شبکههای حمایتی از مهمترین مطالبات مطرحشده در بیانیه پایانی این دوره بود. در این دوره همچنین بهجای تمرکز صرف بر شاخصهایی مانند رشد، جذب سرمایه و سهم بازار، نحوه تصمیمگیری کسبوکارها در شرایط سخت، حفظ تیم و توان آنها برای ادامه مسیر در بحران مورد توجه قرار گرفت.
به گزارش روابط عمومی جایزه نوآوری آزاده، سومین دوره جایزه نوآوری آزاده ، ۲۲ شهریورماه، در بلدیه تهران برگزار شد. این دوره با شعار «جنگ، تابآوری، آینده» به بررسی تجربه کسبوکارها در مواجهه با بحران، نقش معماری سازمانی و استاندارد در تداوم فعالیت، اهمیت مشاوره در تشخیص و مدیریت بحران و وضعیت زنان کارآفرین در نقاط مختلف کشور اختصاص یافت.
جایزه نوآوری آزاده با یاد آزاده داننده و با هدف شناسایی و حمایت از زنان و دختران نوآور و کارآفرین، بهویژه در شهرها و استانهای دور از مرکز شکل گرفته است. برگزارکنندگان این جایزه در سومین دوره تلاش کردند علاوه بر معرفی کسبوکارهای زنان، دادههایی از وضعیت آنها در دوره بحران جمعآوری و زمینه شبکهسازی، انتقال تجربه و ارتباط آنها با سرمایهگذاران و فعالان بخش خصوصی را فراهم کنند.
مریم خاوازی، رئیس شورای راهبری جایزه نوآوری آزاده، هدف از شکلگیری این رویداد را شناسایی و حمایت از استعدادهای زنان، بهویژه زنان مناطق کمتربرخوردار عنوان کرد و گفت جایزه آزاده قرار نیست به برگزاری یک رویداد محدود بماند و ایجاد بستری برای ثبت تجربه، انتقال دانش، شبکهسازی و شکلگیری همکاری میان فعالان این حوزه را دنبال میکند.
به گفته خاوازی، شرایط امسال باعث شد معیارهای ارزیابی استارتآپها نیز تغییر کند. در این دوره بهجای تمرکز صرف بر شاخصهایی مانند رشد، جذب سرمایه و سهم بازار، نحوه تصمیمگیری کسبوکارها در شرایط سخت، حفظ تیم و توان آنها برای ادامه مسیر در بحران مورد توجه قرار گرفت.
قطعی اینترنت، مهمترین چالش استارتآپها در دوره جنگ
بهار فراهانی، رئیس کمیته علمی سومین دوره جایزه نوآوری آزاده، در تشریح فعالیتهای این کمیته گفت سه کارگروه استارتآپها، مشاوره و استاندارد و معماری کسبوکار در ساختار کمیته علمی این دوره فعالیت کردهاند.
او توضیح داد در نشست نخست که ۲۴ تیرماه برگزار شد، پرسشنامهای آنلاین درباره وضعیت استارتآپها در دوره بحران و جنگ منتشر شد و در مرحله نخست اطلاعات ۲۲۰ استارتآپ با بنیانگذار یا همبنیانگذار زن جمعآوری شد. در مرحله بعد و با اضافه شدن محورهایی مانند استاندارد، معماری کسبوکار و مشاوره و همچنین ورود برخی شرکتها و کسبوکارهای بالغتر، تعداد استارتآپها و کسبوکارهای ثبتشده در این مطالعه به ۳۰۶ مورد رسید.
براساس توضیحات فراهانی، کسبوکارهای ثبتشده از ۳۱ استان و ۶۲ شهر کشور در این مطالعه حضور داشته و بیش از یکسوم پاسخدهندگان متعلق به استان تهران بودهاند. این پرسشنامه همچنان فعال است و کمیته علمی قصد دارد از طریق آن بانک اطلاعاتی از زنان فعال در استارتآپها و کسبوکارها ایجاد کند. فراهانی همچنین قطعی اینترنت را با فاصله، مهمترین چالشی عنوان کرد که استارتآپها در دوره جنگ گزارش کردهاند.
استاندارد با مجوز تفاوت دارد
بخش دیگری از سومین دوره جایزه نوآوری آزاده به استانداردسازی کسبوکارها اختصاص یافت. علی آذرکار، دبیر کمیته فناوری اطلاعات، در این نشست بر تفاوت میان استاندارد و مجوز تاکید کرد و گفت مجوز ماهیتی حاکمیتی و دولتی دارد، در حالی که استاندارد زاییده فناوری و برآمده از اجماع و تجربه فعالان یک حوزه است و میتواند گسترهای جهانی یابد.
به گفته آذرکار، پیادهسازی استاندارد در کسبوکارها، بهویژه کسبوکارهای فناوری اطلاعات، میتواند به ارتقای کیفیت، افزایش اعتبار، اعتمادسازی و توسعه همکاریها منجر شود. با این حال استانداردسازی بدون هزینه نیست و آموزش نیروی انسانی، تهیه تجهیزات و ایجاد زیرساختهای لازم از جمله هزینههای پنهان حرکت به سمت استاندارد است.
مختارزاده یزدی، مدیرعامل همیار سلامت دانشوران شرق، نیز پذیرش سازمانی را یکی از چالشهای اصلی پیادهسازی استاندارد دانست. از نگاه او، همراه کردن نیروی انسانی سازمان با فرایندهای جدید و پذیرش تغییر، یکی از مسائل مهم کسبوکارها هنگام حرکت به سمت استانداردسازی است.
شیوا ناصری، همبنیانگذار و مدیرعامل ویپان، نیز با اشاره به تجربه این مجموعه، سرعت رشد فناوری را یکی از عوامل حرکت کسبوکارها به سمت فعالیت آنلاین عنوان کرد و برخورداری از استاندارد و SLL را در مسیر توسعه کسبوکار موثر دانست و توضیح داد اثر حرکت براساس استاندارد برای ویپان صرفاً به برندینگ و مارکتینگ محدود نبوده و زمینه همکاری کسبوکارهای مختلف با این مجموعه را نیز فراهم کرده است.
فناوری مسیر حضور زنان را تغییر داده است
مهرداد ذوالفقاریان، دبیر سازمان نظام صنفی رایانهای تهران، در این رویداد به نقش آزاده داننده در بلوغ حوزه فناوری اطلاعات کشور پرداخت. به گفته او، آزاده داننده بخشی از تاریخ شکلگیری تشکلهای صنفی رایانهای و بلوغ فناوری اطلاعات کشور بود و در طول فعالیت حرفهای خود تلاش کرد فناوری اطلاعات به موضوعی جدی در اقتصاد ایران تبدیل شود.
سمیرا کوشکستانی، رئیس هیاتمدیره انجمن زنان کارآفرین، نیز بر اهمیت معرفی الگوهای نقش و حفظ میراث حرفهای آزاده داننده در حوزه فناوری و استانداردسازی تاکید کرد.
به گفته کوشکستانی، فناوری با ایجاد تغییر در مدلهای سنتی کسبوکار، فرصتهای تازهای برای حضور زنان ایجاد کرده است. تغییر مفهوم دارایی از داراییهای صرفاً فیزیکی به داراییهای نامشهود، دسترسی آسانتر به منابع از جمله منابع مالی و فراهم شدن امکان فعالیت بدون الزام به حضور فیزیکی و تماموقت در محیط کار، از جمله تحولاتی است که میتواند مسیر فعالیت اقتصادی زنان را تغییر دهد.
علیرضا بزرگمهری، عضو هیاتمدیره انجمن تحول دیجیتال ایران، در بخش دیگری از این رویداد به تغییر شرایط فعالیت کسبوکارها تحت تاثیر هوش مصنوعی پرداخت. از نگاه او، هوش مصنوعی از یک سو هزینه تولید را کاهش داده و فاصله میان ایده و محصول را کوتاهتر کرده است، اما از سوی دیگر سرعت تغییرات را به اندازهای افزایش داده که فرصت کسبوکارها برای جبران تصمیمهای اشتباه کاهش یافته است.
بزرگمهری با اشاره به برآوردهایی درباره حذف ۹۰ میلیون و ایجاد ۱۲۰ میلیون شغل تا پایان سال ۲۰۲۶ گفت سرعت تحول فناوری باعث شده پیامد یک تصمیم اشتباه سریعتر از گذشته خود را نشان دهد و حتی زنجیرهای از خطاهای بعدی را ایجاد کند.
معماری کسبوکار در بحران اهمیت بیشتری پیدا میکند
رضا کرمی، مدیرعامل شرکت مهندسی نرمافزار گلستان و مسئول گروه تخصصی معماری سازمانی انجمن انفورماتیک ایران، هم در ادامه این نشست به نقش معماری کسبوکار در تبدیل ایده و راهبرد به اجرا پرداخت و هدف نهایی یک کسبوکار را در سه محور ارزشآفرینی، رشد و بقا خلاصه کرد.
به گفته کرمی، اهمیت معماری کسبوکار در دوره بحران بیشتر نمایان میشود؛ زمانی که بخشی از فرضهای اولیه یک کسبوکار از بین میرود و شرکت ناچار است مدل عملیاتی خود را با شرایط تازه تطبیق دهد. او تغییر مدل کسبوکار بدون تغییر محصول، تعریف محصول جدید با استفاده از قابلیتهای موجود و اتصال به سایر بازیگران زیستبوم برای دستیابی به قابلیتهایی که ساخت آنها از ابتدا پرهزینه یا زمانبر است را سه مسیر پیش روی کسبوکارها در چنین شرایطی عنوان کرد.
آرامه پژوم، مدیرعامل شرکت فناوری اطلاعات آریانیک داده، بنیانگذار هلدینگ کارآفرینی آرمانشهر و سکوی آریانکس، نیز از تجربه آریانیک در این زمینه گفت. به گفته او، این مجموعه با برنامهریزی راهبردی و بازطراحی سالانه معماری سازمانی توانست در حوزه دولت الکترونیکی فعالیت کند و ۱۸ هزار درگاه سازمانی راهاندازی کند، اما وابستگی هسته فنی شرکت به یکی از بنیانگذاران بهتدریج به یکی از آسیبهای جدی آن تبدیل شد.
پژوم این تجربه را نمونهای از ضرورت مستقل کردن ساختار و معماری سازمان از افراد دانست؛ بهگونهای که خروج یا تغییر موقعیت یک فرد کلیدی، فعالیت کل کسبوکار را با خطر مواجه نکند.
مشاور را نباید فقط در روز بحران خبر کرد
در پنل «اتاق اورژانس کسبوکار، وقتی باید مشاور خبر کنیم»، جهانآرا ممیخانی، رئیس کمیته پژوهش انجمن زنان کارآفرین، بر ضرورت استفاده از مشاور پیش از رسیدن کسبوکار به مرحله بحران تاکید کرد.
به گفته او، کاهش تعداد کاربران، خروج نیروها یا افت عملکرد ممکن است تنها نشانههای یک مسئله عمیقتر در مدل کسبوکار یا ساختار سازمان باشد. ممیخانی نقش مشاور را ارائه نسخهای از پیش آماده ندانست و توضیح داد مشاور باید بتواند نشانهها را از مسئله اصلی تفکیک و براساس شواهد، مسیر مداخله را طراحی کند. از نگاه او، مراجعه به مشاور پیش از عمیق شدن بحران میتواند نشانه بلوغ مدیریتی باشد.
آنا یارعلی، بنیانگذار و مدیرعامل شرکت توسعه خلاقیت و نوآوری اکسین مانا، نیز پیشنهاد کرد بهجای مفهوم اتاق اورژانس، از اتاق حساس تصمیمگیری استفاده شود. او معتقد است تعدد مسائل در دوره بحران ممکن است باعث شود مدیران مسئله اصلی و اولویت کسبوکار را گم کنند و در چنین شرایطی یکی از نقشهای مشاور، کمک به شناسایی مسئله اولویتدار و نقاط کور تصمیمگیری است.
هفت مطالبه برای توسعه کارآفرینی زنان
در پایان سومین دوره جایزه نوآوری آزاده، بیانیه پایانی این دوره با تمرکز بر شرایط فعالیت زنان کارآفرین و تجربه کسبوکارها از جنگ و نااطمینانیهای اقتصادی و اجتماعی منتشر شد. برگزارکنندگان در این بیانیه اعلام کردند تابآوری در شرایط فعلی دیگر تنها یک مفهوم مدیریتی نیست و به ضرورتی برای ماندن و ادامه فعالیت کسبوکارها تبدیل شده است.
در این بیانیه هفت مطالبه اصلی مطرح شد: تسهیل مسیر کارآفرینی زنان در مناطق کمترتوسعهیافته، افزایش دسترسی به منابع مالی و سرمایه، دسترسی عادلانه به زیرساختهای دیجیتال، تسهیل قوانین و کاهش موانع و تعدد مجوزها، ایجاد بازار برای محصولات و خدمات کسبوکارهای زنان، گسترش دسترسی به آموزش و خدمات تخصصی و ایجاد شبکههای همیاری میان بخش خصوصی، دانشگاهها، انجمنها و نهادهای تخصصی.
برگزارکنندگان تاکید کردند حمایت از کارآفرینی زنان تنها به تامین مالی محدود نمیشود و دسترسی به بازار، زیرساخت دیجیتال پایدار، منتورینگ، مشاوره حقوقی و مالی و امکان ارتباط با سرمایهگذاران از حلقههای ضروری برای تبدیل یک ایده به کسبوکاری پایدار هستند.
جایزه نوآوری آزاده نیز در بیانیه پایانی برای دورههای آینده ماموریتی فراتر از شناسایی و معرفی زنان کارآفرین تعریف کرد. براساس این بیانیه، ایجاد شبکهای منسجم میان زنان صاحب کسبوکار، دختران فناور، متخصصان، سرمایهگذاران، نهادهای علمی و فعالان بخش خصوصی برای افزایش فرصتهای همکاری، یادگیری، سرمایهگذاری و توسعه بازار در دستور کار قرار میگیرد. فراهم کردن زمینه معرفی توانمندی زنان و دختران کارآفرین و فناور ایرانی در سطح بینالمللی نیز از دیگر اهداف اعلامشده است.